Pieniny UNESCO - gdzie znajdziemy zabytki wpisane na listę?

Pieniny kryją w sobie, poza pięknymi górskimi krajobrazami, różne cenne miejsca o szczególnym znaczeniu kulturowym. Czy wśród zabytków w Pieninach znajdziemy także takie obiekty, które znajdują się na prestiżowej liście Światowego Dziedzictwa UNESCO? Odpowiadamy na to pytanie.

Lista UNESCO – ogólne informacje

Zanim przejdziemy do tego, czy zabytki w Pieninach uhonorowano wpisem na listę UNESCO, a jeśli tak, to które z nich, kilka słów o samej liście UNESCO. Na listę światowego dziedzictwa UNESCO wpisywane są obiekty dziedzictwa kulturowego i dziedzictwa naturalnego o „wyjątkowej powszechnej wartości” dla ludzkości. Zestawienie prowadzi organizacja wyspecjalizowana ONZ UNESCO (z języka angielskiego: United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization, czyli Organizacja Narodów Zjednoczonych do Spraw Oświaty, Nauki i Kultury).

Na liście UNESCO znalazły się np.: chorwacki Park Narodowy Jeziora Plitwickie, Wielki Mur Chiński, wiedeński Pałac Schönbrunn, zabytkowe centrum czeskiego miasta Český Krumlov, Zamek Spiski i miasto Lewocza na słowacki oraz islandzki Park Narodowy Thingvellir. Jeśli chodzi o polskie UNESCO, wyróżniono między innymi: 

• XV-wieczny gotycki drewniany kościół św. Michała Archanioła znajdujący się w Dębnie Podhalańskim, blisko Pienin; 
• Auschwitz Birkenau; 
• Halę Stulecia we Wrocławiu; 
• Kościoły Pokoju w Jaworze i Świdnicy; 
• Puszczę Białowieska; 
• Zamek krzyżacki w Malborku.

Obiekty i miejsca, które państwo będące stroną Konwencji w sprawie ochrony światowego dziedzictwa kulturowego i naturalnego zamierza rozpatrzyć do zgłoszenia do wpisu na listę UNESCO trafiają na tzw. listę informacyjną. W Polsce tworzeniem zestawienia zajmuje się Komitet do spraw Światowego Dziedzictwa Kulturowego, organ pomocniczy przy Ministrze Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Pieniny, UNESCO – które obiekty i miejsca wyróżniono? 

Na chwilę obecną nie znajdziemy na liście UNESCO żadnego miejsca ani zabytku pochodzącego z Pienin. Niektóre miejsca w Pieninach i okolicach znalazły się jednak na polskiej liście informacyjnej UNESCO. Jako obiekt naturalnego o „wyjątkowej powszechnej wartości” dla ludzkości wyróżniono Pieniński Przełom Dunajca [1], czyli przełom rzeki Dunajec przez pasmo górskie Pienin, pomiędzy Sromowcami Niżnymi a Szczawnicą. To właśnie tutaj organizowany jest znany na całą Europę spływ Dunajcem. 

Tradycje flisackie na Dunajcu w Pieninach zostały wpisane z kolei na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego [2]. Tak nazywa się spis przejawów żywego dziedzictwa niematerialnego z terenu Polski, który ma charakter wyłącznie informacyjny i jest prowadzony przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego we współpracy z Narodowym Instytutem Dziedzictwa [3]. Na tej samej liście znalazły się również: bartnictwo, pochód Lajkonika, polskie tańce narodowe, sokolnictwo czy też szopkarstwo krakowskie [2]. 

Miejsca w Pieninach, które nie są wpisane na listę UNESCO, ale trzeba je zobaczyć

Mimo że żadnego z miejsc czy też zabytków w Pieninach nie wyróżniono (jeszcze) wpisem na listę UNESCO, nie brakuje tutaj fenomenalnych obiektów, zarówno naturalnych, jak i o znaczeniu kulturowym, które trzeba zobaczyć przynajmniej raz w życiu. 

Poza Pienińskim Przełomem Dunajca miejsca w Pieninach, które trzeba je zobaczyć, to także: 

• Droga Pienińska; 
• Czerwony Klasztor; 
• Rezerwaty: Biała Woda i wąwóz Homole;
• ruiny zamku w Czorsztynie; 
• szczyt Sokolica z najsłynniejszą w Polsce sosenką;
• uzdrowiska w Szczawnicy;
• zamek Dunajec w Niedzicy.

By się dowiedzieć o nich więcej, zapraszamy do sprawdzenia naszych artykułów: 

• Czerwony Klasztor - nieznana atrakcja Pienin
• Jezioro Czorsztyńskie - historia i atrakcje wokół
• Poznaj lepiej uzdrowiska w Szczawnicy
• Rezerwat przyrody "Wąwóz Homole" w Pieninach, czas przejścia, trasa, cennik
• Szczyt Sokolica w Pieninach

Źródła: 

1. Dzieje.pl - portal historyczny (2016). Małopolska proponuje cztery obiekty na listę UNESCO. [online] Available at: https://dzieje.pl/dziedzictwo-kulturowe/malopolska-proponuje-cztery-obiekty-na-liste-unesco [dostęp online: 06.01.2025 r.]
2. Narodowy Instytut Dziedzictwa (2025). Krajowa Lista Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego [online] Available at: https://niematerialne.nid.pl/krajowa-lista-niematerialnego-dziedzictwa-kulturowego [dostęp online: 06.01.2025 r.]
3. Polski komitet do spraw UNESCO (2025). Krajowa lista niematerialnego dziedzictwa kulturowego. [online] Available at: https://www.unesco.pl/kultura/dziedzictwo-kulturowe/dziedzictwo-niematerialne/listy-dziedzictwa-niematerialnego/krajowa-lista [dostęp online: 06.01.2025 r.]

Zdjęcie główne: Maciek Sulkowski on Unsplash