Rezerwat przyrody Biała Woda – rodzinny spacer w otoczeniu pienińskiej przyrody

Aktualizacja wpisu: lipiec 2026

Ulokowany w jednej z dolin na terenie Pienin Małych, rezerwat Biała Woda, należy do najcenniejszych obszarów chronionych w Polsce. Stworzony w 1963 na terenie zlikwidowanej podczas akcji „Wisła” osady, rezerwat miał za zadanie ocalić od zapomnienia dorobek kulturowy łemkowskiej wsi, a wraz z nim unikalne na skalę światową formacje skalne, wyjątkowe okazy przyrody nieożywionej oraz bezcenną florę i faunę tego obszaru.

Rezerwat przyrody Biała Woda - adres

Rezerwat Biała Woda znajduje się w administracyjnych granicach wsi Jaworki, do której ze Szczawnicy dojechać można drogą 969 kierując się na południowy wschód. Odległość liczącą nieco ponad 6 km samochodem pokonamy w 10 minut.

Rezerwat przyrody Biała Woda - dojazd, parkingi 

Turystom zainteresowanym spacerem w rezerwacie Biała Woda polecamy parking usytuowany przy samym wejściu do rezerwatu. Aby tam dotrzeć, należy z centrum Jaworek skręcić na wschód. Parking jest duży i dostępny przez cały rok. Samoobsługowy automat obsługuje monety o nominale 1, 2 oraz 5 złotych, ale dostępna jest również rozmieniarka do banknotów. Cena za parkowanie wynosi 3 złotych za każdą rozpoczętą godzinę.

Rezerwat Biała Woda - trasy turystyczne 

Rezerwat przyrody Biała Woda można zwiedzić, korzystając z jednej z trzech tras:

• Trasa żółta - piesza, łatwa, biegnąca ułożonym na dnie doliny bitym traktem; trasa jest wygodna, szeroka, bez ostrych podejść; mogą korzystać z niej osoby jeżdżące na wózkach inwalidzkich oraz rodziny z małymi dziećmi, korzystające z wózków. W jedną stronę żółty szlak w Białej Wodzie liczy około 1,5 km (cała dolina ma 10 km długości) - odległość można pokonać w niecałą godzinę; do przejścia granicznego w Litmanowej szlakiem żółtym przez rezerwat jest około 2,5km.
• Szlak niebieski - można na niego zejść ze szlaku żółtego w okolicach Litmanowej; szlak bardziej wymagający biegnący grzbietem Małych Pienin do Beskidu Sądeckiego;
• Rowerowy szlak zielony - prowadzi do Gromadzkiej Przełęczy w Beskidzie Sądeckim; z rezerwatu Biała Woda należy za Kociubylską Skałą skręcić na północ i przejechać potok drogą prowadzącą do rozdroża (powyżej niego jest bacówka). Trzeba jeszcze przejechać 500 m trasą główną i zjechać w prawo na pd-wschód. Tu drogi są gliniaste, wąskie, biegnące przez las, dosyć strome. Za lasem, po skręcie w lewo, szlak łąkami prowadzi do Przełęczy Rozdziela i do przejścia w Litmanowej, a następnie dalej przez Szczob aż do Gromadzkiej Przełęczy położonej w Beskidzie Sądeckim. 

Rezerwat Biała Woda - najważniejsze atrakcje 

Na terenie Rezerwatu Biała Woda, już od samego wejścia aż po koniec trasy, rozmieszczono liczne tablice informacyjne o wysokich walorach edukacyjnych. Każdy istotniejszy obiekt geologiczny oraz elementy przyrody ożywionej zostały szczegółowo opisane i zilustrowane fotografiami. Dzięki temu zwiedzający z łatwością mogą dostrzec i lepiej zrozumieć to, co w rezerwacie najcenniejsze.

Tuż po wejściu do rezerwatu przyrody Biała Woda zwiedzających wita Czubata - naga, wapienna skała ze spiczastym szczytem. Z Czubatą związana jest ciekawa legenda pienińska o chytrej wdowie Magdzie, która chciała odnaleźć ukryty pod skałą skarb zbójników.

Nieco dalej (200 m od wejścia na północnej stronie doliny) podziwiać można formację wulkaniczną zwaną Bazaltową Skałą. Jej wiek określany jest na 100 milionów lat, gdy w tym miejscu nastąpił wyciek niewielkiej ilości magmy, która zastygła tworząc ciekawą formę skalną.

Po stronie południowej warto zwrócić uwagę na urwisko Smolegowej Skały. Unikatowość tego miejsca ma związek z nietypową budową wapieni, z których skała jest zbudowana. To tak zwane wapienie krynoidowe, których nazwa pochodzi od liliowców - szkarłupni z gatunku Crinoidea. Szkielety tychże szkarłupni zbudowane były z kalcytu, a każdy element konstrukcji szkieletu powstał z jednego kryształu minerału, który charakteryzuje się niespotykaną trójkierunkową łupliwością. Wapienie krynoidowe są w Polsce wielką rzadkością.

W okolicach Smolegowej Skały dolina zwęża się znacznie. To miejsce nazywane jest Wąwozem Międzyskały, a potok płynący po jego dnie tworzy liczne kaskady, bystrza i głębokie baniory. Dno potoku, podobnie jak Smolegowa Skała, zbudowane jest z wapieni krynoidowych.

Na północnej stronie rezerwatu, w miejscu ujścia Potoku Zimna Studnia, znajduje się Skała Sfinksa, zwana Czerwoną Skałką, a naprzeciw niej po drugiej stronie doliny jest skalny amfiteatr Konowalskie Skały. Za Czerwoną Skałką można podziwiać Kornajowskie Skały, których nazwa jest pozostałością po nieistniejącej osadzie Kornaje.

W miejscu ujścia Potoku Brysztańskiego do Białej Wody znajduje się pionowa ściana Kociubylskiej Skały, a za nią zamykające rezerwat Brysztańskie Skały, do których nie prowadzą już szlaki turystyczne. 

Flora rezerwatu przyrody Biała Woda 

Na terenie rezerwatu nie ma pierwotnej puszczy - las przez wieki był karczowany, a pozyskaną ziemię przeznaczano na użytki rolne pod siew i pastwiska dla owiec. Dzisiaj rośnie tu las półnaturalny mieszany z rzadkimi gatunkami drzew. 

Można spotkać tu piękne okazy:

• buczyny karpackiej;
• świerka;
• jaworu;
• wierzby siwej i kruchej;
• jesionu wyniosłego;
• sosny zwyczajnej;
• modrzewia europejskiego;
• olchy;
• brzozy;
• wiązu.

Na skałach liczne zbiorowiska roślin kserotermicznych oraz rozmaitych naskalnych formacji. Żyzne ziemie są doskonałym podłożem dla bujnej roślinności łąkowej.

W rezerwacie przyrody Biała Woda można znaleźć między innymi okazy z gatunku:

• dziewięćsił bezłodygowy;
• sesleria skalna;
• stokrotnica górska;
• przytulia;
• zerwa;
• ostrzeń;
• jastrzębiec sabaudzki;
• zimowit jesienny.

W wielu miejscach na stokach rosną okazałe jałowce z gatunków lubiących podłoże wapienne. 

Rezerwat Biała Woda - informacje praktyczne 

Rezerwat Biała Woda dostępny jest przez cały rok. Warto organizować tu spacery z całą rodziną - nawet najmniej wytrzymali i sprawni poradzą sobie na szlaku. Pieniński Park Narodowy nie pobiera opłat za wejście na teren rezerwatu. 

W Rezerwacie Biała Woda jest wiele miejsc do odpoczynku - ławki, stoły, miejsca na piknik. Miłośnicy zimowych widoków bez problemów mogą spacerować po rezerwacie Biała Woda zimą - nie ma tu żadnych niebezpieczeństw związanych z lawinami, a do przejścia szlaku wystarczą odpowiednie antypoślizgowe buty.

Na końcu rezerwatu przyrody znajduje się bacówka, w której są organizowane pokazy produkcji oscypków. Tu można również degustować oraz zakupić gotowe wyroby.